Expertise — Gezondheidsrecht

    Patientenrechten

    Juridische begeleiding voor zorgverleners, zorginstellingen en patiënten bij patiëntenrechtelijke vraagstukken

    Algemeen

    Over deze specialisatie

    Patiëntenrechten vormen de juridische basis van de relatie tussen patiënt en zorgverlener. Ze beschermen de positie van de patiënt en geven zorgverleners duidelijke kaders voor zorgvuldig, transparant en professioneel handelen.

    Patiëntenrechten spelen binnen het gezondheidsrecht een centrale rol bij informatieverstrekking, toestemming voor behandeling, privacy, dossierinzage, klachten en aansprakelijkheid.

    Wat zijn patientenrechten?

    Patiëntenrechten zijn wettelijke rechten van patiënten tegenover zorgverleners en zorginstellingen. In Nederland zijn deze onder meer vastgelegd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO), de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), de Wvggz (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg), de Wzd (Wet zorg en dwang) en de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ).

    De belangrijkste patiëntenrechten op een rij:

    • Recht op duidelijke informatie over diagnose, behandeling en risico's
    • Recht op zelfbeschikking en toestemming voor medische behandeling (informed consent)
    • Recht op inzage in en correctie van het medisch dossier
    • Recht op privacy en bescherming van medische gegevens
    • Recht op een second opinion
    • Recht om een behandeling te weigeren
    • Recht om een klacht in te dienen bij onzorgvuldige zorgverlening

    Zorgverzekeringswet en vergoedingen

    De Zorgverzekeringswet (Zvw) bepaalt op welke zorg u aanspraak heeft en onder welke voorwaarden zorgverzekeraars die zorg vergoeden. In de praktijk leidt dat regelmatig tot discussies: is een behandeling verzekerde zorg, geldt het basispakket of aanvullend pakket en wat is de reikwijdte van het recht op vrije artsenkeuze bij niet-gecontracteerde aanbieders?

    Wij adviseren zorgaanbieders en patiënten over machtigingen en materiële controles, over (gedeeltelijke) afwijzing van declaraties, over contractuele voorwaarden tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder en over geschillen bij de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ). Ook denken wij mee over de aansluiting tussen de Zvw, de Wlz (Wet langdurige zorg) en de Wmo, zodat duidelijk is welk wettelijk kader op welke zorgvorm van toepassing is.

    Voor wie

    Voor wie is dit relevant?

    Onze ondersteuning op het gebied van patiëntenrechten is bedoeld voor een brede groep: zorginstellingen, zorgverleners, artsen, verpleegkundigen, tandartsen en patiënten. Of u nu een individuele zorgprofessional bent, een bestuurder van een grote zorginstelling, een patiënt of een wettelijk vertegenwoordiger: wij helpen u om uw rechten en plichten helder in beeld te brengen en de juiste stappen te zetten. 

    Wat wij voor u betekenen

    Wij combineren juridische precisie met een gedegen kennis van de zorgpraktijk, zodat ons advies aansluit op de dagelijkse realiteit binnen ziekenhuizen, ggz-instellingen, ouderenzorg, gehandicaptenzorg, eerstelijnspraktijken en zelfstandige klinieken.

    Onderscheidend is dat wij naast onze juridische expertise ook een achtergrond hebben in de zorg. Daardoor doorgronden wij de klinische context waarin informed consent, dossiervoering en inzage- of vernietigingsverzoeken tot stand komen. Wij beoordelen medische afwegingen niet alleen juridisch, maar ook inhoudelijk, en kunnen daardoor scherper adviseren over wat in een concrete patiëntsituatie zorgvuldig en verdedigbaar is.

    Voor zorginstellingen en klinieken vormen wij een vast juridisch klankbord bij beleidsvorming en compliance. Wij toetsen en optimaliseren protocollen rond informed consent, dossiervoering, privacy en klachtenafhandeling, adviseren raden van bestuur en functionarissen voor gegevensbescherming en begeleiden bij Wkkgz-procedures, IGJ-meldingen en handhavingstrajecten van de Autoriteit Persoonsgegevens. Ook trainen wij zorgteams en cliëntenraden, zodat patiëntenrechten in de hele organisatie consistent worden nageleefd.

    Individuele zorgverleners staan wij bij wanneer zij geconfronteerd worden met complexe patiëntsituaties, inzage- of vernietigingsverzoeken, klachten of dreigende aansprakelijkheid. Wij denken mee over de juridische én menselijke kant: hoe verdedigt u zorgvuldig genomen beslissingen, hoe legt u toestemming en dossiers waterdicht vast en hoe voorkomt u dat een vervelende kwestie escaleert tot een tuchtzaak.

    Ook patiënten en hun naasten kunnen bij ons terecht. Wij beoordelen de rechtspositie, helpen bij inzage-, correctie- en vernietigingsverzoeken, ondersteunen bij klachten over bejegening of behandeling en begeleiden bij geschillen met zorgaanbieders of zorgverzekeraars. Daarbij streven wij altijd eerst naar een oplossing in dialoog, via de klachtenfunctionaris of de geschilleninstantie, en schakelen wij waar nodig samen met ons partneradvocatenkantoor over naar een gerechtelijke procedure.

    Werkwijze

    Een helder en gestructureerd traject

    Bij elke zaak volgen wij een vast stappenplan, zodat u weet wat u kunt verwachten.

    1. 1

      Vrijblijvend kennismakingsgesprek om uw situatie te bespreken

    2. 2

      Inventarisatie van de feiten, het dossier en het toepasselijke wettelijk kader

    3. 3

      Helder advies over uw juridische positie, uw rechten en plichten en de te volgen strategie

    4. 4

      Waar mogelijk streven wij naar een oplossing buiten de rechtszaal — via dialoog, klachtenfunctionaris of geschilleninstantie

    5. 5

      Bij noodzaak tot procederen schakelen wij ons partnerkantoor in voor advocatuurlijke bijstand

    Aandachtspunten

    Recente zaken uit deze praktijk

    • 01

      Verweer namens zorginstelling tegen vernietigingsverzoek medisch dossier met beroep op aanmerkelijk belang van een ander

    • 02

      Begeleiding zorgverlener bij klacht over ontbrekend informed consent na complicatie tijdens operatie

    • 03

      Beleidsadvies bewaartermijnen en vernietigingsprotocol voor een GGZ-instelling

    • 04

      Verweer in Wkkgz-klachtprocedure over bejegening en communicatie rond een slechtnieuwsgesprek

    • 05

      Advies aan huisartsenpraktijk over datalek na verkeerd verzonden patiëntcorrespondentie

    • 06

      Begeleiding wettelijk vertegenwoordiger bij geschil over toestemming voor behandeling van wilsonbekwame ouder

    • 07

      Juridische advisering van patiëntenportaal en informed consent-flow bij digitale zorgverlening

    • 08

      Advies aan instelling onder de Wzd over toepassing van onvrijwillige zorg en het stappenplan

    Veelgestelde vragen

    Vragen die
    vaak terugkeren.

    Staat uw vraag er niet bij? Neem gerust contact op.

    01Een patiënt wil zijn dossier laten vernietigen — moet ik daaraan meewerken?
    In principe heeft een patiënt het recht op vernietiging van zijn medisch dossier, tenzij een wettelijke bewaarplicht of het belang van een ander zich daartegen verzet. Wij adviseren u over de uitzonderingen en helpen u met een correcte afhandeling.
    02Hoe ga ik om met een inzageverzoek in het dossier?
    U bent verplicht binnen een maand te reageren op een inzageverzoek. Er gelden specifieke regels over wat u wel en niet hoeft te verstrekken. Wij helpen u met een juridisch correcte reactie.
    03Kan een patiënt mij aansprakelijk stellen als ik geen informed consent heb vastgelegd?
    Ja, het ontbreken van vastgelegd informed consent kan leiden tot aansprakelijkheid. Wij adviseren over het correct vastleggen van toestemming en helpen u als er een geschil ontstaat.
    04Ik ben patiënt en krijg geen toegang tot mijn dossier. Kan ik hier iets aan doen?
    Ja, u heeft wettelijk recht op inzage in uw medisch dossier. Een zorgverlener mag dit slechts in beperkte gevallen weigeren. Wij kunnen u begeleiden bij het indienen van een formeel verzoek en de verdere procedure.
    05Kan ik als patiënt een klacht indienen over de bejegening door mijn zorgverlener?
    Ja, u kunt een klacht indienen bij de zorgaanbieder zelf, bij de Geschillencommissie Zorg of bij het Regionaal Tuchtcollege. Wij adviseren u over de meest geschikte route en begeleiden u waar nodig.
    06Wanneer is een patiënt wilsbekwaam en wie geeft anders toestemming?
    Wilsbekwaamheid wordt per beslissing beoordeeld: kan de patiënt de informatie begrijpen, afwegen en de gevolgen overzien? Is dat niet het geval, dan treedt de vertegenwoordigingsregeling van artikel 7:465 BW in werking (curator, mentor, schriftelijk gemachtigde, partner of familie). Wij adviseren zorgverleners en familie over deze afwegingen en over de schriftelijke wilsverklaring.
    07Welke verplichtingen heb ik als zorgaanbieder onder de Wkkgz bij een klacht?
    U moet een klachtenregeling hebben, een onafhankelijke klachtenfunctionaris aanbieden en binnen zes weken (te verlengen met vier weken) een schriftelijk oordeel geven. Komt u er niet uit, dan staat de geschilleninstantie open. Calamiteiten moeten bij de IGJ worden gemeld. Wij begeleiden zorgaanbieders door dit hele traject.
    08Kan ik als patiënt mijn dossier opvragen bij overlijden van een familielid?
    Nabestaanden hebben sinds 2020 onder voorwaarden recht op inzage in het dossier van een overleden patiënt (artikel 7:458a BW): bij toestemming bij leven, een zwaarwegend belang of als ouder/voogd van een kind onder 16. Wij begeleiden nabestaanden bij het onderbouwen en indienen van een dergelijk verzoek.
    09Wat is het verschil tussen de Wzd en de Wvggz?
    De Wzd regelt onvrijwillige zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking; de Wvggz regelt verplichte ggz-zorg op grond van een psychische stoornis. Beide wetten kennen een eigen procedure, stappenplan en klachtrecht. Wij adviseren zorgaanbieders, cliënten en familieleden over de juiste route en hun rechtspositie.

    Contact

    Hulp nodig bij een juridisch vraagstuk?

    Vul het contactformulier in of laat een terugbelverzoek achter. Het kennismakingsgesprek is vrijblijvend en kosteloos.

    Neem contact opTerugbelverzoek