Toezicht en handhaving

Wij staan zorgaanbieders en zorgverleners bij in hun contacten met toezichthouders, van een regulier bezoek of melding tot ingrijpende handhavingsmaatregelen.

Wat houden toezicht en handhaving in?

In de zorg zijn verschillende toezichthouders actief. De belangrijkste zijn de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die toeziet op de kwaliteit en veiligheid van zorg, en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die toeziet op de bekostiging en marktordening. Daarnaast speelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een rol bij het toezicht op de verwerking van medische persoonsgegevens.

Het toezicht steunt onder meer op de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, de Wet BIG, de Wet langdurige zorg, de Zorgverzekeringswet, de Wet marktordening gezondheidszorg en de AVG.

Toezichthouders beschikken over uiteenlopende instrumenten. Bij de IGJ gaat het bijvoorbeeld om inspectiebezoeken, het onderzoeken van (verplichte) meldingen van calamiteiten en geweld, het opleggen van een aanwijzing of bevel, een verscherpt toezicht en, in het uiterste geval, een last onder dwangsom of bestuurlijke boete.

Wat betekent dit voor zorgaanbieders?

Een toezicht- of handhavingstraject kan grote gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering, de reputatie en soms de continuïteit van een zorgaanbieder. Het is belangrijk om vanaf het eerste contact zorgvuldig te handelen: bij een calamiteitenmelding, een inspectiebezoek of een verzoek om informatie. De wijze waarop een organisatie reageert, is vaak medebepalend voor het verdere verloop.

In de praktijk gaat het om vragen rond de meldplicht bij calamiteiten en geweld, het uitvoeren van calamiteitenonderzoek, de omgang met inspectierapporten, de reactie op een aanwijzing of bevel en de mogelijkheden van bezwaar en beroep.

Informatieverzoeken van politie, justitie en andere derden

Zorgaanbieders en zorgverleners worden daarnaast regelmatig geconfronteerd met verzoeken van politie, Openbaar Ministerie, gemeenten of andere derden om patiëntgegevens of informatie te verstrekken. Op dat moment ontstaat een spanningsveld tussen het medisch beroepsgeheim en het verschoningsrecht enerzijds en de wens of plicht tot medewerking anderzijds.

Het uitgangspunt is dat het beroepsgeheim zwaar weegt. Gegevens mogen alleen worden verstrekt wanneer de patiënt daarvoor toestemming heeft gegeven, wanneer een wettelijke plicht daartoe verplicht of wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een conflict van plichten. Ook bij een vordering van de officier van justitie of een doorzoeking door de politie is niet zonder meer duidelijk welke informatie mag of moet worden gedeeld. Een onjuiste beoordeling kan leiden tot een schending van het beroepsgeheim, tuchtrechtelijke gevolgen of juist tot strafrechtelijke of bestuursrechtelijke sancties.

Wij adviseren zorgaanbieders en zorgverleners hoe zij op zo'n verzoek moeten reageren, of en in welke mate zij gegevens mogen of moeten verstrekken en hoe zij zich op het beroepsgeheim en verschoningsrecht kunnen beroepen.

Wat betekent dit voor zorgverleners?

Ook individuele zorgverleners kunnen met toezicht te maken krijgen, bijvoorbeeld wanneer zij betrokken zijn bij een calamiteit of wanneer de IGJ een melding over hun functioneren onderzoekt. Daarbij speelt vaak de samenhang met het tuchtrecht en het arbeidsrecht, wat een zorgvuldige en samenhangende aanpak vereist.

Wij helpen zorgverleners bij het bewaken van hun rechtspositie tijdens een onderzoek en het zorgvuldig afstemmen van de verschillende procedures.

Juridische ondersteuning bij toezicht en handhaving

Wij adviseren en begeleiden bij onder meer:

• Advies over de meldplicht en het uitvoeren van calamiteitenonderzoek
• Begeleiding bij inspectiebezoeken en informatieverzoeken van de IGJ
• Beoordeling van en reactie op concept-inspectierapporten
• Verweer tegen aanwijzingen, bevelen, dwangsommen en bestuurlijke boetes
• Bezwaar- en beroepsprocedures tegen besluiten van toezichthouders
• Advies bij informatieverzoeken of vorderingen van politie, justitie of andere derden en de reikwijdte van het beroepsgeheim

Voor zorgaanbieders zijn wij een vast aanspreekpunt in trajecten met toezichthouders. Wij adviseren over de meldplicht, begeleiden calamiteitenonderzoeken en inspectiebezoeken en helpen bij het opstellen van een gedegen en feitelijk onderbouwde reactie op concept-inspectierapporten. Wanneer een toezichthouder een maatregel oplegt, voeren wij verweer en staan wij u bij in bezwaar- en beroepsprocedures.

Onderscheidend is dat wij naast onze juridische expertise ook een achtergrond hebben in de zorg. Daardoor beoordelen wij calamiteitenonderzoeken en inspectierapporten niet alleen procedureel, maar ook medisch-inhoudelijk. Wij doorgronden de klinische context van een incident, de professionele standaard en de conclusies die de toezichthouder daaraan verbindt, en kunnen die vertalen naar een reactie waarin de medische en juridische component naadloos op elkaar aansluiten.

Ook bij informatieverzoeken of vorderingen van politie, justitie, gemeenten of andere derden staan wij u bij. Wij beoordelen of en in welke mate gegevens mogen worden verstrekt, adviseren over het beroep op het medisch beroepsgeheim en verschoningsrecht en helpen bij het formuleren van een zorgvuldige reactie.

Individuele zorgverleners staan wij bij wanneer zij betrokken raken bij een calamiteit of een onderzoek naar hun functioneren. Wij bewaken uw rechtspositie en zorgen voor afstemming tussen het toezichtstraject en eventuele tucht- of arbeidsrechtelijke procedures, zodat de verschillende sporen elkaar niet doorkruisen.

Of u nu bestuurder of zorgverlener bent: wij bieden helder, praktisch en goed onderbouwd advies, waarbij een zorgvuldige omgang met toezichthouders en de bescherming van uw belangen centraal staan.